Katta Adron Kollayderi yoki Katta Adron To'qnashtiruvchisi (ing."Large Hadron Collider", LHC) - zaryadlanganzarralarni tezlatuvchi majmua. Fransiya va Shveysariyachegarasida, yer sathidan 175 m pastda joylashgan. Aylana shaklida qurilgan tunneli uzunligi 27 km. Dunyodagi eng katta va quvvatli zarracha tezlatkichidir.
Kollayderni qurishdan asosiy maqsad Higgs bozoni mavjud yoki mavjud emasligini aniqlashdir. Asosiy tajriba bunday o'tkaziladi: har birining energiyasi 7 TeV bo'lgan protonlar yoki 574 TeV bo'lgan qo'rgkoshinyadrolari yorugklik tezligining 99.9999991%ida qarama-qarshi tomondan uchirilib, to'qnashtiriladi. To'qnashuv natijasida ajralib chiqqan zarrachalar qayd etiladi va ular orasidan Higgs bozoni xususiyatlariga ega bo'lgani qidiriladi. Higgs bozoni mavjudligi hozirgi Standart Modelnazariyasini to'liq tasdiqlashi kerak (Standart Model gipoteza emas, zero boshqa tajribalar uning katta qismi to'gkriligini isbotlagan). Aks holda massaning qayerdan paydo bo'lishi haqida yangi faraz qurib, Standart Modelga o'zgartirish kiritishga to'gkri keladi.
Umumiy qiymati taxminan \ 3,2-6,4 milliard [1] bo'lgan bu loyihada 100 dan ortiq mamlakat olimlari, jumladan o'zbekiston fiziklari ham qatnashishadi. [2]

Manbalar
AThe God Particle
AThe Large Hadron Collider (LHC)
